Kartuş valf seçiminde dikkat edilmesi gerekenler.

Kartuş valf seçimi, tek başına bir komponent kararı değildir: valfi seçtiğiniz anda bloğun kavitesini, işleme sırasını ve çoğu zaman montaj yönünü de seçmiş olursunuz. Bu yüzden seçim, blok tasarımının en başında yapılır.

Debi: katalog değeri değil, çalışma değeri

Kataloglarda verilen azami debi, valfin hasar görmeden geçirebileceği üst sınırdır; devrenin sürekli çalıştığı debi değildir. Sürekli debi üst sınıra yaklaştıkça basınç kaybı ve ısınma artar. Pratikte kartuş valf seçimi, sistemin tepe debisine göre değil, en sık çalıştığı debi aralığına göre yapıldığında daha doğru sonuç verir.

Vidalı kartuşlarda debi, çoğunlukla diş ölçüsüyle birlikte büyür: 3/4-16 UNF kaviteli bir sürgülü valf 30 l/dk civarında kalırken, 7/8-14 UNF kaviteli eşdeğeri 60 l/dk'ya çıkabilir. Daha yüksek debiler için metrik büyük kaviteler ya da slip-in lojik elemanlar devreye girer.

Çalışma basıncı ve poppet–sürgü farkı

Poppet (mantar) tipi valfler yuvasına oturarak kapanır; kapalı konumda sızıntıları çok düşüktür ve genelde daha yüksek basınca izin verirler. Sürgülü (spool) valfler ise sürgü ile gövde arasındaki boşluk nedeniyle daima bir miktar kaçak verir. Yük tutulacak, silindirin saatlerce aynı konumda kalması gereken devrelerde poppet tipi tercih edilir.

Üreticiler bu farkı kataloglarında açıkça belirtir: poppet valflerde tüm portlarda 420 bar'a kadar çalışma ve dakikada birkaç damlayı geçmeyen sızıntı değerleri verilirken, sürgülü valflerde sınır genellikle 350 bar seviyesindedir.

Kavite standardı: geri dönüşü olmayan karar

Her valfin kendi kavite standardı vardır ve bu standart bloğa işlenir. Vidalı kartuşlarda en sık karşılaşılanlar 3/4-16 UNF (SAE 08), 7/8-14 UNF (SAE 10) ile M20×1,5, M26×1,5 ve M35×1,5 metrik dişlerdir. Yüksek debili endüstriyel devrelerde ise ISO 7368 standardındaki slip-in kaviteler kullanılır.

Kavite bir kez işlendiğinde farklı standarttaki bir valfe geçmek, çoğu zaman bloğun yeniden üretilmesi demektir. Bu nedenle kartuş valf seçimi, yani marka ve model, blok imalatına başlamadan netleşmelidir.

Fonksiyon ve sembol

Devre şemasındaki ISO 1219 sembolü, valfin ne yapacağını tarif eder: emniyet, basınç düşürme, çek, kısma, yük tutma, yön kontrol. Aynı fonksiyonun ayarlı ve sabit, pilot kumandalı ve direkt etkili sürümleri farklı davranır. Şemanızda sembolün yanında bir ayar oku varsa, seçtiğiniz valfin de ayarlanabilir olması gerekir.

Elektrikli valflerde bobin

Solenoid kumandalı kartuşlarda bobin gerilimi (yaygın olarak 12 V veya 24 V DC), bağlantı tipi ve koruma sınıfı ayrıca belirtilir. Bobin, valf gövdesinden bağımsız sipariş edilebilen bir parçadır; yedek planlarken bunu ayrı bir kalem olarak düşünmek gerekir.

Kartuş valf seçimi öncesi kontrol listesi

• Devrenin sürekli çalıştığı debi ve tepe debi
• Çalışma basıncı ve tepe basınç
• Yük tutuluyor mu? (poppet / sürgü kararı)
• Kavite standardı ve diş ölçüsü
• Ayar aralığı ve ayarlanabilirlik
• Elektrikli ise bobin gerilimi ve bağlantı tipi
• Akışkan tipi ve çalışma sıcaklığı

Kartuş valf seçimi ile blok tasarımını birlikte yürütmek, sonradan yapılan revizyonların çoğunu ortadan kaldırır. Kartuş valf ve montaj sayfamızda süreci, marka sayfalarımızda ise çalıştığımız ürün ailelerini bulabilirsiniz.